Mannen, stereotypen en de zogezegde koersverandering

felbanner-gel.jpg
Geen zorgen, het was maar om te lachen…

In Een nieuwe lente, een nieuw geluid beschreven we hoe we unaniem beslist hadden van koers te veranderen, meer mainstream en mannen te willen aanspreken en niet meer “tegen” maar “voor” dingen te willen zijn. Met onze jaarlijkse aprilgrap vangen we steeds heel wat mensen. Sommige worden erg kwaad – zoals ook met het hoge hakkenverbod vorig jaar en de avondklok dit jaar – en anderen juichen de veranderingen toe. Oeps… Die veranderingen zijn gekozen omdat ze op het eerste zicht een goed idee kunnen lijken maar juist heel problematisch zijn. Tijd voor een beetje uitleg…

Het is heel gemakkelijk mensen te overtuigen met een aprilgrap omdat iedereen allerlei vooroordelen heeft over feminisme. De typische stereotypen zijn dat feministes gemene mannenhaatsters zijn, er op uit om alle pret te bederven en mensen te onderdrukken. Daarom trappen mensen gemakkelijk in een verhaal over een verbod. Ook feministes zelf zitten vol vooroordelen, wij leven niet naast de maatschappij en zijn dus ook onderhevig aan de stereotypen die op ons afkomen.

In onze koersverandering beschrijven we bijvoorbeeld hoe we niet meer “tegen” willen zijn maar “voor” iets. In al mijn jaren als mensenrechtenactiviste heb ik dat voortdurend op mijn dak gekregen, waar ik ook in actief was. De kritiek is nogal belachelijk: zodra je voor iets bent, ben je ook tegen iets anders en vice versa. Tegen zijn kan alleen maar als negatief gezien worden als je puur kijkt naar het woord en niet naar de inhoud. Wat is er negatief aan tegen racisme zijn? Tegen geweld? Tegen de structurele onderdrukking van vrouwen?

Natuurlijk is het belangrijk om ook een positieve visie te hebben, toch een vaag idee van wat we eigenlijk willen bereiken en hoe we daar gaan komen. Maar er zit nog iets anders achter dat “niet tegen maar voor” idee: het past in een maatschappij die niet meer fundamenteel nadenkt over dingen, die niet meer kijkt naar machtsverhoudingen… Zingen voor het klimaat, dansen tegen seksueel geweld, het zijn duidelijke tekens van een depolitisering (= niet meer kijken naar machtsverhoudingen en conflicterende belangen). Onze maatschappij zit ook vast in een dwangmatige gedwongen vrolijkheid. Je moet lachen, anders pas je niet meer en wordt het tijd voor medicatie. Protest en verzet is niet vrolijk genoeg, tenzij ontdaan van alle kritische of politieke noties en opgevrolijkt. Campagnes rond borstkanker bijvoorbeeld zijn ook extreem rozig en met slogans als “save the boobies” en  “save second base”.

Depolitisering zie je ook in de visies op mannen en feminisme. Uit onze aprilvis:

De naam feminisme is al heel wat jaren als zeer negatief ervaren, wat niet zo is voor het concept gender. Bovendien zijn er heel wat mannen die zich gediscrimineerd voelen door de term feminisme, wat zou impliceren dat de focus vooral op vrouwen zou liggen. En dat is eigenlijk zelf al seksistisch.

Klinkklare onzin, maar weer iets dat nogal leeft bij mensen: dat feminisme eigenlijk seksistisch is want het zou vrouwen voorop zetten – dat klopt – en mannen onderdrukken – dat is dan weer onzin. Hoe zit het echt?

Vrouwen zijn een onderdrukte groep in onze samenleving. Mannen worden niet onderdrukt door het systeem van seksisme, ze halen er korte-termijn voordelen / privileges uit. Mannen ondervinden onderdrukking op andere fronten / assen: zoals economische uitbuiting in een kapitalistisch systeem, racisme, homofobie…

Alle feministes zijn het er wel over eens dat het systeem van seksisme negatief is op lange termijn voor alle mensen. Over de positie van mannen binnen seksisme is er wel enige verwarring. Een systeem dat iedereen onderdrukt bestaat echter niet, het is een bepaalde groep met meer macht die een andere groep naar beneden duwt. Onbewust soms, ongewild vaak, maar het effect is helaas onafhankelijk van de intentie. Een dergelijke machtsrelatie is een wisselwerking: zowel onderdrukker als onderdrukte worden erdoor getransformeerd.

Dat is nog iets anders dan mannen als “de vijand” beschouwen, nog een populair cliché. Laten we dat eens van de andere kant bekijken. Waarom krijgen mannen niet het verwijt dar ze vrouwen als de vijand beschouwen? Vrouwelijke burgers – als tegengesteld aan soldaten –  zijn een enorm kwetsbare groep in oorlogen, die meestal gekenmerkt worden door massaverkrachtingen. De daders van seksueel geweld in België zijn overwegend mannen. Het zijn ook overwegend mannen die de beslissingen kunnen nemen over wie toegelaten wordt tot old boys networks, posities van macht, leiderschap, wie professor wordt… In dat licht gezien lijkt de vraag juister: waarom zien veel mannen vrouwen eigenlijk als de vijand? Waarom worden vrouwen zo krampachtig geweerd uit posities van macht?

Ultiem gezien zullen alle mensen voordeel halen uit het slopen van het systeem van seksisme en het uitroeien van het seksisme in onszelf. Feminisme en de strijd tegen onderdrukking is geen “zero-sum game”: wat de ene wint, verliest de andere niet, we kunnen wel degelijk samen vooruit op een aantal vlakken. Maar op een aantal aspecten zullen mannen iets verliezen dat ze nu ten onrechte hebben: vrouwen doen het meeste werk in deze wereld en worden er veel minder of niet voor betaald. Huishouden, kinderen opvoeden, slechtbetaalde “flexibele” jobs, de zorgsector… het zijn voornamelijk vrouwen die dit ondergewaardeerde werk doen. Mannen moeten ook de helft van die taken op zich nemen. Kortom, mannen zullen hun privileges verliezen. En dat is een goede zaak voor iedereen. Freedom is merely privilege extended, unless enjoyed by one and all🙂 (1)

Ondervinden mannen dan geen nadelen aan seksisme? Tuurlijk wel. Maar dat wil nog niet zeggen dat ze onderdrukt worden. Zoals hierboven gezegd: een dergelijke machtsrelatie is een wisselwerking: zowel onderdrukker als onderdrukte worden erdoor getransformeerd. Mannen zullen ook niet hun volledige menselijkheid kunnen vinden zolang dit systeem bestaat.

Maar een strijd hoeft niet nuttig te zijn voor iedereen. Niemand verwijt holebi-activisten dat ze niet precies 50% van hun tijd steken in campagne voeren voor hetero’s. Blanke mensen moeten ook niet klagen dat antiracistische groepen te weinig voor blanken doen. Feminisme is een geldige strijd omdat ze vrouwen vooruit helpt en probeert te bevrijden uit hun onderdrukte positie.

Nu zijn er wel mensen die geloven dat vrouwen al bevrijd zijn, dat feminisme zelfs wat te ver gegaan is. Iedereen is al gelijk. Dat is onzin. Het doel van feminisme is nog lang niet bereikt, alle seksistische propaganda ten spijt.

Wordt ongetwijfeld vervolgd🙂

Zie ook

Noten

(1) Uit een moderne versie van de socialistische Internationale gezongen door Billy Bragg.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s